पर्यटकको पर्खाइमा सौराहाका पर्यटन व्यवसायी

---

आनन्द पोखरेल

चितवन । देशकै तेस्रो पर्यटकीय गन्तव्यको रुपमा रहेको चितवनको सौराहा यतिबेला सुनसान जस्तै बनेको छ । सौराहाका पर्यटन व्यवसायीहरु पर्यटक आउने पर्खाइमा रहेका छन् ।

क्षेत्रीय होटल सङ्घ सौराहाका पूर्व अध्यक्ष दीपक भट्टराईले सौराहामा अहिले खासै पाहुनाहरु नभएका बताउनुभयो । ‘अहिले पर्यटक खासै छैनन्, अब तिहार लागेपछि पर्यटक भित्रिनेमा हामी आशावादी छौँ’ उहाँले भन्नुभयो, ‘यसपालिको दसैँमा हामी पर्यटन व्यवसायीको व्यापार चौपट भयो ।’ सडकसहित देशमा भएको विभिन्न घटनाका कारण यसपालिको चाडपर्वमा पर्यटकहरु थोरै आएका उहाँले बताउनुभयो ।

सौराहास्थित होटल भिस्टा चितवनका सञ्चालक रमेश सिलवालले दसैँ पछाडि पर्यटन बिस्तारै बढ्दै गएका बताउनुभयो । ‘अब मनसुन रोकिएसँगै यात्रा गर्नका लागि अवस्था सहज भएको छ’ उहाँले भन्नुभयो, ‘हामी पर्यटकको पर्खामा बसेका छौँ ।’ विगतका वर्षहरुमा दसैँको वरिपरी पर्यटकहरुको सङ्ख्या राम्रो हुने गरेको भए पनि यसपटक सडकको दूरावस्थाका कारण पर्यटन न्यून आएका उहाँले बताउनुभयो ।

‘नारायणघाट–मुग्लिन सडक खण्ड पहिरोका कारण लामो समय बन्द भयो’ उहाँले भन्नुभयो, ‘पहिरो हट्दा समेत यात्रा सुरक्षित नहुने डरमा पाहुनाहरु आउन सक्नुभएन ।’ सौराहामा अब भने बिस्तारै पर्यटकहरु बढ्न थालेका उल्लेख गर्दै सिलवालले अन्य दिनको तुलनामा शुक्रबार पर्यटक केही बढी हुने गरेका बताउनुभयो । पर्यटकलाई जीप सफारी, डुङ्गा सफारी र हात्ती सफारीसमेत गराउँदै आउनुभएका सिलवालले पर्यटकहरुको चाहनाबमोजिम आफ्नो होटलमा स्विमिङ पुलसमेत बनाउन सुरु गरेको बताउनुभयो ।

क्षेत्रीय होटल सङ्घ सौराहाका अध्यक्ष ओम पाण्डेले सौराहाका होटलमा मुस्किलले २० प्रतिशत अकुपेन्सी रहेको बताउनुभयो । ‘हाम्रो क्षमताको तुलनामा अहिले २० प्रतिशतजति पर्यटकमात्रै सौराहामा आउनुभएको छ’ उहाँले भन्नुभयो, ‘गत वर्षको यहि समयको तुलनामा अहिले यहाँ आउने पर्यटकको सङ्ख्या आधाले घटेको छ ।’ पाण्डेले पनि पर्यटकको कमी हुनुमा नेपालको सडक सञ्जालको अवस्था रहेको बताउनुभयो ।

‘सौराहा आउने मुख्य सडकको अवस्थाका कारण आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक घटेका हुन्’ उहाँले भन्नुभयो, ‘यसका साथै नेपालमा भएको जेनजी आन्दोलनको कारण पनि हुनसक्छ, होटल बुक गरेका भारतीय पर्यटकहरु आन्दोलपछि आफ्नो बुकिङ धमाधम क्यान्सिल गर्दैछन् ।’ नेपालका पर्यटकीय ठाउँहरु सुरक्षित रहेको र आन्दोलनले पर्यटन क्षेत्रमा असर नपु¥याएको सन्देश दिन जरुरी रहेको उहाँले बताउनुभयो ।

सौराहामा पर्यटक कम आउँदा होटल व्यवसायमा मात्रै नभई रेष्टुरेन्ट तथा बारमा समेत असर परेको छ । रेष्टुरेन्ट एण्ड बार एशोसिएसन (रेवान) सौराहाका पूर्वअध्यक्ष गोकर्ण गिरीले पछिल्लो एकदुई दिनदेखि सौराहामा बिस्तारै पर्यटक बढ्ने क्रममा रहेको बताउनुभयो । ‘सौराहा आउने पर्यटक स्वदेशी र विदेशी दुवै थोरै छन्’ उहाँले भन्नुभयो, ‘पछिल्लो दिनमा पर्यटक बढ्न लागेका कारण व्यवसायमा आशावादी हुन सकिन्छ ।’

नेपालको बाटो तथा यहाँको राजनीतिक अवस्था राम्रो भएमा पर्यटक आउने गिरीको भनाइ छ । ‘आन्तरिक पर्यटकलाई बाटोले असर पारेको छ’ उहाँले भन्नुभयो, ‘बाह्य पर्यटक आउनका लागि राज्यको नीति नै बाधक छ ।’ विदेशी पर्यटकलाई टिकट तथा भिषामा सहुलियत दिँदै निकुञ्ज घुम्ने शुल्क घटाउन सकेमा विदेशी पर्यटकको सङ्ख्या बढ्नसक्ने गिरीको तर्क छ । सौराहामा झण्डै झण्डै दुई सय रेष्टुरेन्ट रहेका उल्लेख गर्दै गिरीले रेवानले संस्थागत रुपमा पर्यटकहरुलाई छुट सुविधा उपलब्ध नगराए पनि व्यवसायीहरुले व्यक्तिगत रुपमा चाडपर्व लक्षित गरी छुट दिइरहेका बताउनुभयो ।

सौराहामा थोरै पर्यटक भित्रिदा यसको असर हात्ती सफारीमा समेत देखिएको छ । युनाइटेड हात्ती सञ्चालक सहकारी संस्था लिमिटेडका अध्यक्ष दीपेन्द्र खतिवडाले अहिले दिनमा दुई टिप हात्ती सफारी गर्न पनि मुस्किल रहेको बताउनुभयो । सहकारीबाट सौराहाका मध्यवर्ती सामुदायिक वनमा बिहान ७ बजे, ९ बजे तथा दिउँसो १ बजे र ३ बजे हात्ती सफारी गराउँदै आइएको छ ।

पछिल्लो दिनमा पर्यटकहरु बढ्न लागेकोले आफूहरुमा आशाको सञ्चार बढ्दै गएको खतिवडाले बताउनुभयो । सौराहा घुम्न आउने पर्यटकहरु हात्ती सफारी तथा जीप सफारीमा रमाउने गर्दछन् । हात्ती सफारीका लागि सहकारीले नेपालीलाई एक हजार पाँच सय रुपैयाँ, सार्क मुलुकका पर्यटकका लागि दुई हजार रुपैयाँ तथा विदेशी पर्यटकका लागि दुई हजार पाँच सय रुपैयाँ शुल्क तोकेको छ ।

सौराहा घुम्न आउने पर्यटकको सङ्ख्या नै कमी भएकाले हात्ती सफारी गर्ने पर्यटक घटेका उहाँले बताउनुभयो । ‘अन्तर्राष्ट्रिय उडान नियमित हुन सकेमा पर्यटक बढ्ने थिए’ उहाँले भन्नुभयो, ‘राजधानी र चितवन सहित चितवनलाई जोड्ने अन्य राजमार्गसमेत राम्रो भएमा यहाँ आउने पर्यटक बढ्छन् ।’ आफूहरुले पर्यटकलाई लक्षित गरेर छुटको प्याकेज नबनाएको भए पनि क्षेत्रीय होटल सङ्घले प्याकेज तयार पारेमा त्यसमा आफूहरुको पनि सहभागिता रहने खतिवडाले बताउनुभयो ।

सौराहामा साना तथा ठूला गरी १५० होटलमा सात हजार पर्यटक अट्ने क्षमता रहेको छ । चितवन आउने पर्यटकमध्ये ८० प्रतिशतले सौराहा घुम्ने गरेका छन् । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र मध्यवर्ती सामुदायिक वनभित्र दुर्लभ एकसिङ्गे गैँडा, पाटेबाघलगायत वन्यजन्तु हेर्न पर्यटक सौराहा आउँछन् । सौराहा आउने पर्यटकको मुख्य उद्देश्य जङ्गल सफारी गर्ने, नदीमा डुङ्गा सयर गर्ने र निकुञ्जमा पदयात्रा गर्ने रहेको देखिन्छ ।