कतार जाने खगेन्द्रप्रसाद र रुद्रकलीलाई चितवनबाट गरियो बिदाइ

---

चितवन । नेपालले कतारलाई उपहारस्वरुप दिन लागेकोे दुईवटा हात्तीलाई सोमबार सौराहाबाट बिदाइ गरिएको छ । सौराहास्थित खोरसोरबाट ट्रकमा राखेर यी दुई हात्तीलाई सोमबार बिदाइ गरिएको हो ।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका अनुसार सौराहाको हात्ती प्रजनन तथा तालिम केन्द्र खोरसोरमा जन्मिएका खगेन्द्रप्रसाद र रुद्रकली नामका छावालाई आगामी पुस २ गते रुपन्देहीको भैरहवा विमानस्थलबाट कार्गो विमानमार्फत् कतार पठाइँदैछ । कतार पठाइने दुई छावाको बिदाइ कार्यक्रममा रत्ननगर नगरपालिका प्रमुख प्रलाद सापकोटा, चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश अर्याल, चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत डा गणेश पन्तलगायतको उपस्थित रहेको थियो । निकुञ्जले आयोजना गरेको बिदाई कार्यक्रममा चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश अर्याल, रत्ननगर नगरपालिकाका प्रमुख प्रलाद सापकोटा, निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत डा.गणेश पन्तले दुई हात्तीलाई फूलमाला र फलफूल खुवाएर बिदाइ गर्नुभएको हो ।

हात्तीको बिदाइ कार्यक्रममा बोल्दै नगरप्रमुख सापकोटाले कतार जान लागेका हात्तीले नेपाललाई विश्वसामु चिनाउन मद्दत पुग्ने बताउनुभयो । ‘हामीसँग जे छ त्यो दिने हो । पर्यटनका हिसाबले यसलाई दिँदा अन्यथा मान्नुपर्ने अवस्था छैन’ उहाँले भन्नुभयो ‘यी हात्तीले नेपाल र कतारको सम्बन्ध बढाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ ।’ उहाँले नेपाल भन्दा सम्पन्न देश कतारले दुई वटा हात्ती राम्रोसँग पाल्न सक्ने भन्दै यसले दुई देशको सम्बन्ध थप मजबुत बन्नेमा विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । उहाँले यसबाट पर्यटन प्रवद्र्धनमा थप टेवा पुग्ने बताउनुभयो ।

चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेशप्रसाद अर्यालले नेपाललाई संसारमा चिनाउनका लागि यस हात्तीले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास गर्नुभयो । अर्यालले हात्तीलाई उपहारस्वरुप दिँदा खुशी र दुःख दुवै क्षण भएको बताउनुभयो । यति लामो समयसम्म चितवनमा रहेका यी दुई हात्तीलाई अब भेट्न सहज नहुने भन्दै यो क्षण दुःखको भएको प्रजिअ अर्यालले बताउनुभयो । उहाँले हात्ती उपहारबाट कतारसँगको सम्बन्ध थप मजबुत बन्ने र पर्यटन प्रवद्र्धनमा टेवा पुग्ने बताउनुभयो ।

हात्तीसँगै दुई जना माहुत र एक जना पशु चिकित्सक पनि कतार जानेछन् । उनीहरुले केही समय हात्तीको रेखदेख गरेर फर्किने प्रमुख संरक्षण अधिकृत डा गणेश पन्तले जानकारी दिनुभयो । उनीहरुलाई यहाँबाट लगेर कतारको अलखोर चिडियाखानामा राखिने डा पन्तले बताउनुभयो । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको सौराहास्थित सेक्टर कार्यालयबाट ६ वर्षका खगेन्द्र प्रसाद र ७ वर्षकी रुद्रकलीलाई बिदाइ गरिएको पन्तको भनाइ छ । खगेन्द्रप्रसाद भाले हात्ती हो भने रुद्रकली पोथी हात्ती हो ।

सोमबार दुई हात्तीसँगै स्वास्थ्य प्राविधिक दिनेश ढकाल, रुद्रकलीका माहुत बुद्धिलाल श्रेष्ठ र खगेन्द्र प्रसादका माहुत पाचुखा चौधरीलाई पनि बिदाइ गरिएको छ । उनीहरुलाई खादा र माला लगाएर बिदाइ गरिएको थियो । माहुतका आफन्तले दही खुवाएर बिदाइ गरेका थिए । उनीहरु हात्ती हुर्काउने तरिका सिकाएर एक महिनामा फर्कने जनाइएको छ ।

दुवै हात्तीलाई चितवनबाट ट्रकमा राखेर रुपन्देहीको भैरहवा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पु¥याइएको छ । त्यहाँबाट भोलि पुस २ गते कतार एयरवेजको चार्टर्ड फ्लाइटबाट सिधैँ कतार पठाउने तयारी रहेको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत डा. गणेश पन्तले जानकारी दिनुभयो । हात्तीलाई आवश्यक पर्ने हावापानी अनुकूलता र ढुवानी समेतलाई मध्यनजर गरी भैरहवाबाट हस्तान्तरण गर्न लागिएको हो ।

पुस २ गते बिहान भैरहवामा नेपालले कतार सरकारलाई औपचारिक रूपमा हात्ती हस्तान्तरण गर्नेछ । नेपालले अरू विभिन्न मुलुकलाई गैँडा उपहार दिएको भए पनि हात्ती दिन लागिएको यो पहिलोपटक हो । राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका सूचना अधिकारी वरिष्ठ इकोलोजिस्ट हरिभद्र आचार्यले हात्ती कतार पठाउने प्रक्रिया लगभग पूरा भएको जानकारी दिनुभयो । २०८१ साल वैशाख ११ र १२ गते कतारका अमिर शेख तमिम बिन हमाद अल थानी नेपालको औपचारिक भ्रमणमा आएका बेला एक जोडी हात्ती उपहार दिने भनिएको थियो ।

हात्ती लोपोन्मुख वन्यजन्तुअन्तर्गत पर्दछ । यस्ता वन्यजन्तुको ओसारपसार गर्दा दुर्लभ वन्यजन्तु तथा वनस्पतिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार महासन्धि (साइटिस) पालना गर्नुपर्दछ । यी सबै प्रकृया पूरा गरेर यहाँबाट हात्ती पठाइएको आचार्यले जानकारी दिनुभयो । नेपालले साइटिसलगायत प्रक्रिया पूरा गरी ०८१ साल कात्तिक २ गते मन्त्रिपरिषद्बाट एक जोडी हात्ती उपहारस्वरूप प्रदान गर्ने निर्णय गरेको थियो ।

राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको निमन्त्रणामा कतारका अमिर शेख अल थानी नेपाल भ्रमणमा आउँदा सरकारले हात्ती उपहार दिने निर्णय गरेको थियो । खगेन्द्रप्रसाद विसं २०७६ माघमा पूर्वीचितवनको खगेन्द्रमली पोस्टमा जन्मिएका हात्तीको भाले छावा हो । अहिले सौराहास्थित चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज हात्ती प्रजनन तथा तालिम केन्द्रमा छ ।

हात्ती प्रजनन केन्द्रमा पूजाकलीको कोखबाट जन्मिएकी रुद्रकली तीन महिनाको छँदा पूजाकलीको मृत्यु भएको थियो । पूजाकलीको मृत्युपछि उसलाई माहुतले रेखदेख गरेर हुर्काएका थिए । कतार पठाउने तयारी गरिएका दुवै हात्ती चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको हात्ती प्रजनन केन्द्र खोरसोरमा तालिम दिइएका हात्ती हुन् । दुवैका पिता भने जङ्गली भाले हात्ती हुन् ।

नेपालमा वन्यजन्तु संरक्षण गर्न थालिएयता सरकारले विभिन्न देशलाई अन्य जनावर उपहार दिएको भए पनि पहिलोपटक हात्ती उपहार दिन लागेको हो । कतार पठाउन लागिएका दुवै हात्तीको स्वास्थ्य अवस्था राम्रो रहेको निकुञ्जका सूचना अधिकारी एवम् संरक्षण अधिकृत अविनाश थापा मगरले जानकारी दिनुभयो । यी हात्ती कतार पठाउनका लागि राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु विभागबाट विज्ञ टोली कतार पुगेर हात्ती राख्ने स्थान एवं त्यहाँको वातावरण अध्ययन गरेर फर्किएको थियो ।

अध्ययन टोलीले हात्ती राख्न बनाइएको ठाउँ उपयुक्त रहेको निचोड निकालेको थियो । हात्तीको स्वास्थ्य अवस्था, तिनको आनीबानी एवं यहाँको वातावरणबारे बुझ्न कतारबाट आएको प्राविधिक टोलीसमेत फर्किसकेको छ । टोली दुई हात्तीको लम्बाइ तथा चौडाइका साथै तौलसमेत लिएर फर्किएको छ ।

निकुञ्जका अनुसार चार महिनाअघि कतार पठाउन तयारी अवस्थामा राखिएको खगेन्द्रप्रसादको तौल एक हजार एक सय ९० किलो र रुद्रकलीको तौल एक हजार दुई सय किलो रहेको थियो । नेपालमा निजी घरपालुवा हात्ती ७२ छन् भने चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा ५४ वटा हात्ती रहेका छन् । जङ्गली हात्ती ६५ वटाको हाराहारीमा रहेको अनुमान छ ।