नवलपुर । नवलपुरको गैँडाकोटमा घरमा अचानक हुने आगलागी नियन्त्रणसम्बन्धी प्रशिक्षण दिइएको छ । सशस्त्र प्रहरी बल नम्बर ३१ गुल्म हेडक्वाटर नवलपुरबाट खटिएको विपद् व्यवस्थापन टिमले कावासोती नगरपालिकाका सरोकारवालाहरुलाई आइतबार आगलागी नियन्त्रण सम्बन्धी अभ्यास गराएको हो ।
तालिमका प्रमुख प्रशिक्षक सशस्त्र प्रहरी बल नम्बर ३१ गुल्म हेडक्वाटर नवलपुरका प्रहरी निरीक्षक रामचन्द्र खड्काले घरमा हुने सिलिण्डर ग्यासको आगलागी, मानिसको शरीरमा लागेको आगो तथा घरमा लागेको आगो नियन्त्रणबारे प्रशिक्षण दिनुभएको थियो । कारितास नेपालको आयोजनामा बिहीबारदेखि सुरु भएको ‘समुदायमा आधारित विपद् प्रतिकार्य तथा खोज उद्धार’ कार्यक्रम अन्तर्गत आइतबार सहभागीहरुलाई प्रयोगात्मक अभ्यास गराइएको हो । अभ्यासका क्रममा सहभागीहरुलाई एलपी ग्यासको सिलिण्डरमा लागेको आगो नियन्त्रणबारे विभिन्न उपाय तथा घरमा लागेको आगो नियन्त्रणको उपायहरु सिकाइएको थियो ।
प्रमुख प्रशिक्षक खड्काले ग्यासको आगो पानी हालेर नियन्त्रण नहुने भन्दै नियन्त्रण विधि जानकारी गराउनुभएको थियो । एलपी ग्यासमा भएको आगलानी नियन्त्रणका लागि चिसो कम्मल, टाबेल, कुचोको प्रयोग गर्न सकिने भन्दै खड्काले सिलिण्डर लिकेज भएको ठाउँमा सावधानीपूर्वक हातको औँलाले थुनेमा पनि आगलागी नियन्त्रणमा आउने बताउनुभयो । त्यस्तै आगो लागिरहेको अवस्थामा सिलिण्डरलाई सावधानीपूर्वक बाल्टिनले ढाकेर पनि सिलिण्डर लिक भएर लागेको आगो नियन्त्रणमा लिन सकिने उहाँको भनाइ थियो ।
उहाँले विपद् धेरै प्रकारको हुने भन्दै यसको प्रकृति हेरेर उद्धारको तयारीमा जुट्नुपर्ने सुझाव दिनुभयो । खड्काले विपद् व्यवस्थापनको पूर्वतयारीस्वरुप जनचेतना, तालिम दिँदै विपद् प्रतिकार्य सीपहरु सिक्नुपर्ने बताउनुभयो । विपद्बाट हुने क्षतिको न्यूनीकरणको लागि विपद् हुनवित्तिकै सुरुमा आपत्कालीन सेवालाई सूचना दिनुपर्ने र अन्य कार्यहरु अगाडि बढाउनुपर्ने खड्काको भनाइ छ ।
“नेपाल जलवायु परिवर्तनको जोखिम, भूकम्पको जोखिम, मनसुनजन्य जोखिम उच्च भएको मुलुक भएकाले विपद् जुनसुकै बेला जुनसुकै ठाउँमा पनि आउन सक्छ” खड्काले भन्नुभयो, “विपद्को पूर्व तयारी गर्दैै विपद्बारे जनचेतना जगाउने अभियान त्यसैगरी तालिम सेमिनारहरू गरेर हामी पूर्व तयारीमा बस्नुपर्दछ ।” विपद्को पूर्व तयारीमा समुदायका व्यक्तिले विभिन्न मानवीय सीपहरू, विपद् प्रतिकार गर्ने विभिन्न सीपहरू सिक्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ । “त्यसैगरी हामीले विपद् आइपर्ने बित्तिकै कुनै पनि विपद्मा हामीले सुरुमा गर्नुपर्ने भने चाहिँ आपतकालीन सेवाहरूलाई सूचना दिनुपर्ने तथा खबर गर्नुपर्ने हुन्छ” उहाँले भन्नुभयो ।
समुदायमा सबैसँग प्राथमिक उपचारका सामग्रीहरू हुनुपर्ने भन्दै खड्काले त्यो सम्बन्धी तालिम लिएको दक्ष व्यक्ति पनि हुनुपर्ने बताउनुभयो । विपद्को समयमा आवश्यक पर्ने आपत्कालीन सामग्रीहरूमध्ये टर्चलाइट, बजाउने सिट्टी, सुरक्षा निकायका सम्पर्क नम्बरहरू तथा अत्यावश्यक वस्तुहरू राखिएको झटपट झोला तयारी अवस्थामा राख्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ । झटपट झोला चाहिँ विशेष गरी भूकम्पको समयमा बढी प्रयोगमा आउने खड्काले बताउनुभयो ।
त्यसैगरी कुनै पनि विपद् हुनुभन्दा अगाडि नै जोखिमयुक्त स्थान नक्साङ्कन गरेर त्यो आधारमा विपद् सम्बन्धी पूर्व योजनाहरू बनाउनुपर्ने भन्दै खड्काले यसैको आधारमा तयारी पनि हुनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । यदि विपद् भइहाल्यो भने वैकल्पिक सुरक्षित स्थान कहाँ हो भन्नेबारे पहिल्यै तोकिएको हुनुपर्ने उहाँको भनाइ छ । विपद्मा उद्धारका लागि लागि सक्षम व्यक्तिले मात्रै सहयोग गर्नुपर्ने भन्दै उहाँले कुनै पनि विपद्मा हाम्रो धैर्यता एकदमै अनिवार्य हुनुपर्नेमा जोड दिँदै भन्नुभयो, “हामीले धैर्यता गुमायौं भने मानिस धेरै आत्तिएर ठूलो क्षति हुने सम्भावना पनि रहन्छ, विपद्मा यी विषयहरूलाई ध्यान दिनुपर्दछ ।”
खड्काले सबै आगो पानीबाट ननिभ्ने भन्दै कस्ता प्रकारका आगो कसरी निभाउने भन्ने बारेमा सबै सचेत हुनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “दाउराको आगोहरु सामान्यतया पानीले निभ्छन् तर, ग्यासको आगोलाई पानीले निभाउन सक्दैन त्यसका लागि ग्यासको आगो निभाउने उपकरण प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ ।” सानोतिनो आगो फायर इक्स्टिङ्गुइसनले निभाउने भए पनि ठूला आगोहरु त्यसबाटमात्रै ननिभ्ने भएकाले सचेत हुनुपर्नेमा जोड दिए ।
कारितास नेपालका वरिष्ठ जिल्ला अधिकृत सुजन गौलीले संस्थाले विभिन्न पालिकामा विपद् पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य योजना निर्माण गर्दै समुदायलाई त्यसबारे प्रशिक्षण दिँदै आएको बताउनुभयो । कावासोती नगरपालिकामा विपद् पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य योजना निर्माण गरिएको भन्दै गौलीले पालिकाको १७ वटै वडाका विपद् व्यवस्थापन समितिका सदस्य तथा सामुदायिक वन, विद्यालय, युवा क्लब, स्वास्थ्य संस्था, सामुदायिक प्रहरी र नगरप्रहरीहरुलाई विपद् व्यवस्थापन तालिम प्रदान गरिएको बताउनुभयो । चार दिनसम्म सञ्चालन भएको यस कार्यक्रममा सहभागीहरुलाई प्राथमिक उपचारको तरिका, जलमा गरिने उद्धार तथा आगलागी र नियन्त्रण अभ्यासबारे प्रशिक्षण दिइएको गौलीको भनाइ छ ।
तालिम समापनका क्रममा नवलपरासी (बर्दघाट–सुस्तापूर्व)का प्रमुख जिल्ला अधिकारी भविश्वर पाण्डेले विपद् व्यवस्थापन सरकारको प्राथमिकतामा रहेको बताउनुभयो । उहाँले विपद् व्यवस्थापनका लागि विभिन्न निकाय तथा सङ्घ संस्था र सरोकारवालाले पनि यस्तो कार्यक्रममा ध्यान दिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । कारितास नेपालले जिल्ला प्रशासन कार्यालयसँग समन्वय गरी सञ्चालन गरेको प्रशिक्षणबाट सहभागीलाई दक्ष बनाएकोमा पाण्डेले संस्थालाई धन्यवाद ज्ञापन गर्नुभयो ।
कार्यक्रममा कारितास नेपालको कार्यकारी निर्देशक सिस्टर दुर्गा श्रेष्ठले पनि सरकारी निकाय तथा संघ सस्थाको सहयोगले गर्दा कार्यक्रम सफल भएको उल्लेख गर्दै आगामी दिनमा पनि सरकारको सहयोगको अपेक्षा राख्नुभएको थियो । प्रशिक्षणका सहभागीहरुलाई प्रमाणपत्र वितरण गरिएको थियो ।
सम्वन्धित समाचारहरु
प्रतिकृया दिनुहोस्