विश्व साइकल दिवसमा बृहत् साइकल र्‍याली

---

– आनन्द पोखरेल

चितवन । विश्व साइकल दिवस–२०२६ को अवसरमा पारी बुधबार चितवनमा बृहत साइकल र्‍याली सम्पन्न गरिएको छ । भरतपुर–७ मा रहेको अङकुरम् एकेडेमीको आयोजना तथा विभिन्न सङ्घसंस्थाको सहकार्यमा भएको साइकल र्‍यालीले जिल्लाको पर्यटकीय क्षेत्रहरुको परिक्रमा गरेको थियो ।

‘वातावरण, स्वास्थ्य र पर्यापर्यटनका लागि साइकल’ भन्ने अभियानलाई प्रवद्र्धन गर्दै साइकल संस्कृतिको विकासमा टेवा पुर्‍याउने उद्देश्यले साइकल र्‍यालीको आयोजना गरिएको हो । अङ्कुरम् एकेडेमीबाट सुरु भएको साइकल र्‍यालीले वनदेवी मध्यवर्ती उपभोक्ता समितिको गेट, बीसहजारी ताल, बाटुली पोखरी, छितामाई हुँदै लेक ट्वान्टी थाउजेन्ड फार्म एण्ड रिट्रिटसम्म २५ किलोमिटरको दुरी पूरा गरेको हो । साइकल ¥यालीमा समूदायका विभिन्न व्यक्ति तथा विभिन्न सङ्घसंस्थाका प्रतिनिधिहरुको सहभागिता रहेको थियो ।

साइकल ¥यालीको शुभारम्भ गर्दै चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश अर्यालले चितवनको साइकल संस्कृति लोभलाग्दो भएको टिप्पणी गरे । साइकल चलाउने बानीले मानिसलाई स्वस्थ हुन सहयोग पुर्‍याउनुका साथै यसले वातावरण संरक्षणमा समेत सघाउ पुग्ने बताए । वर्षमा एक दिन वा कहिलेकाहीँ मात्रै साइकल चलाएर दिवस मनाउनु भन्दा साइकल चलाउने बानीलाई दैनिकी बनाउनुपर्नेमा अर्यालले जोड दिए ।

प्रजिअ अर्यालसँगै जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका प्रमुख, राष्ट्रिय अनुसन्धान कार्यालय चितवनका प्रमुखले समेत र्‍यालीसँगै करिब सात किलोमिटर साइकल चलाएका थिए । साइकल र्‍यालीको समापनका अवसरमा गर्दै चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज मध्यवर्ती क्षेत्र व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष शिवजी गायकले प्रकृति र वातावरण संरक्षण एवम् जलवायु परिवर्तन रोक्नका लागि सचेतना फैलाउन साइकल र्‍याली महत्वपूर्ण भएको बताए । पछिल्लो समय मानवीय कारणले प्रकृतिमा नकारात्मक असर परिरहेको भन्दै उनले हाम्रो प्रकृति जोगाउन सकेमा सबैको भलो हुने बताए ।

‘साइकल अभियानले प्रदूषण नियन्त्रणमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको हुन्छ’ गायकले भने, ‘यस्ता कार्यक्रमलाई दैनिकरुपमा निरन्तरता दिनुपर्छ ।’ चितवन सहित तराईका जिल्लामा साइकल संस्कृतिलाई प्रोत्साहन गर्न तीनै तहको सरकारले आवश्यक भूमिका खेलनुपर्ने गायकको भनाइ छ ।

कार्यक्रममा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत दिलबहादुर पुर्जा पुनले पछिल्लो समय विश्व विभिन्न तीन वटा विषयको सङ्कटमा रहको बताए । ‘अहिले विश्व जलवायु परिवर्तन, प्रदूषण र मानवीय स्वास्थ्यको सङ्कटमा छ’ उनले भने, ‘यी तीनवटै सङ्कट निवारणको लागि साइकल संस्कृति लाभदायक हुन्छ ।’ साइकलले प्रदूषण नगर्ने र जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणका लागि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने भन्दै पुनले मानिसलाई निरोगी बनाउनसमेत साइकल चलाउनुपर्ने बताए ।

विकसित देशका नागरिकहरु साइकलमा यात्रा गर्ने र ४० वर्ष नाघेपछि त झनै उनीहरुले साइकललाई आफ्नो दैनिकी बनाउने गरेका भन्दै प्रमुख संरक्षण अधिकृत पुनले नेपालले पनि यो संस्कृतिलाई अभियानकै रुपमा अगाडि बढाउनुपर्ने बताए । कार्यक्रममा अङ्कुरम् एकेडेमीका प्राचार्य सुमन पौडेलले आफूहरुले विगत चार वर्षदेखि विश्व साइकल दिवसमा साइकल र्‍याली गर्दै आएकाले अब मासिकरुपमा गर्ने विषयमा तयारी थाल्ने बताए । वर्षमा एकपटक कार्यक्रम गर्नुभन्दा यसलाई अभियानका रुपमा नियमित गर्नका लागि छलफल गरेर अगाडि बढ्ने उनको भनाइ थियो ।

साइकल र्‍यालीको प्राविधिक सहयोगीका रुपमा रहेको डिआर साइकल स्टोरका सञ्चालक धर्मराज सापकोटाले प्रदूषण नियन्त्रणमा सबै नागरिकको सहभागिता आवश्यकता रहेको बताए । उनले सडक निर्माण गर्दा साइकल लेनको समेत निर्माण गर्नुपर्नेमा सरोकारवाला निकायले ध्यान दिनुपर्ने बताए । सापकोटाले साइकल लेन नहुँदा नियमित साइकल चलाउने व्यक्तिहरुलाई समस्या हुने गरेको गुनासो गरे ।

कार्यक्रममा चितवन राइडर्स क्लबका अध्यक्ष पदमबहादुर बानियाले साइकल अभियानलाई नियमितरुपमा सञ्चालन गरिने बताए । विगतका वर्षमा नियमितरुपमा साइकल अभियान हुने गरेको भए पनि बीचमा रोकिएको उल्लेख गर्दै अब यसलाई निरन्तरता दिने बानियाको भनाइ थियो । साइकल र्‍यालीमा चितवन तथा नवलपुरका करिब एक सय जना साइकल चालकको सहभागिता रहेको थियो ।